Agnosie is het onvermogen om dingen (beelden, geluiden, geuren) te herkennen die via de zintuigen (ogen, oren, neus, mond, tast) waargenomen worden. De zintuigen zelf zijn nog intact en er is geen sprake van geheugenverlies. Agnosie is meestal beperkt tot één zintuig.
Mensen met een ernstige agnosie ervaren de wereld als vreemd. Dit kan tot uiting komen in aarzelingen, onzekerheid of vergissingen. Omdat wij in het dagelijks leven vaak meerdere zintuigen tegelijk gebruiken, blijft de stoornis gemakkelijk onopgemerkt. Soms heeft iemand als excuus een slechte bril of onoplettendheid.
Hieronder volgen de verschillende soorten agnosie:
- - Visuele agnosie: hierbij wordt een voorwerp dat gezien wordt niet herkend, maar bij aftasten met de vingers wordt het direct herkend. Zo kan iemand bijvoorbeeld een sleutel niet herkennen met de ogen, maar wel herkennen en daarmee ook benoemen wanneer hij de sleutel in de hand kan voelen.
- - Reuk-agnosie: geuren worden niet herkend. Men ruikt wel het gas, maar weet de betekenis ervan niet waardoor de gaskraan niet dicht gedraaid zal worden.
- - Stereognosie: iemand kan een voorwerp niet meer herkennen puur op de tast, maar wel wanneer hij het voorwerp ziet of hoort.
- - Auditieve agnosie: men hoort geluiden maar kan niet benoemen waarbij ze horen. Bijv. iemand hoort de telefoon rinkelen maar pakt de telefoon niet op omdat hij niet weet dat het geluid van de telefoon afkomstig is.
- - Prosopagnosie: is het niet meer herkennen van gezichten. Iemand ziet wel een gezicht maar herkent daarin niet de buurvrouw maar herkent de ander wel zodra deze begint te praten aan de stem.
- - Somato-agnosie: is het niet meer herkennen van eigen delen van het lichaam. Iemand herkent bijvoorbeeld de eigen hand niet meer of het eigen verlamde been en wil dit uit bed gooien.